NHS
←Terug na Ander Nuus

16 Oktober 2026

Dís hoe 'n mens daardie eksamenstres kan vasvat

Eet gesond, drink genoeg water
Eet gesond, drink genoeg water

Eksamentyd bly maar moeilik - al het jy deur die jaar hard gewerk. En stres is 'n natuurlike reaksie, maar wanneer dit oorweldigend raak, kan dit jou geheue, fokus en algemene welstand belemmer.

Hier is 'n paar maniere om die eksamenstres in bedwang te hou:

1. Akademiese beplanning en studiestrategieë

Stres ontstaan dikwels as 'n mens voel jy het beheer verloor. 'n Duidelike studieplan skep struktuur en kan angs verminder.

  • Skep 'n realistiese studierooster:

    • Verdeel die vakinhoud in kleiner, hanteerbare dele.

    • Prioritiseer vakke wat meer tyd vereis, maar maak ook tyd vir vakke waarmee jy gemaklik voel. Dit kan goed wees vir jou selfvertroue.

    • Sluit duidelike tye van rus by jou rooster in.

  • Gebruik aktiewe leertegnieke:

    • Pomodoro-tegniek: Studeer vir 25 minute met volle fokus, gevolg deur 'n pouse van 5 minute. Ná vier sessies neem jy 'n langer pouse van 15 tot 30 minute.

    • Feynman-tegniek: Verduidelik die leerinhoud in jou eie woorde asof jy dit vir 'n denkbeeldige persoon leer. Dit kan leemtes in jou kennis uitwys.

    • Visualisering: Maak gebruik van “mind maps”, flitskaarte en kleurgekodeerde opsommings om inligting ook visueel te koppel.

  • Oefen met ou vraestelle:

    • Werk onder tyddruk deur ou eksamenvraestelle. Dit maak jou vertroud met die manier waarop vrae gevra word, verbeter tydbestuur en verminder die vrees vir die onbekende op eksamendag.

2. Fisieke welstand en lewenstyl

Jou geestelike prestasie is direk gekoppel aan jou fisieke toestand. Wanneer jou liggaam uitgeput is, styg jou stresvlakke vinniger.

  • Prioritiseer slaap:

    • Probeer 7 tot 9 ure van gehalte-slaap per nag inkry. Tydens die diepslaapfase konsolideer die brein nuwe inligting van die dag na die langtermyngeheue.

    • Vermy deurnagsessies. Die verlies aan slaap benadeel konsentrasie en verhoog angsvlakke drasties op die eksamendag.

  • Gebalanseerde voeding, genoeg water:

    • Eet kos wat energie stadig vrystel, soos hawermout, neute, eiers en volgraanprodukte.

    • Drink genoeg water; selfs ligte ontwatering kan jou konsentrasie met tot 10% laat afneem.

    • Wees versigtig met oormatige kafeïen (koffie, energiedrankies) en suiker. Dit veroorsaak kortstondige pieke gevolg deur vinnige val van energie en verhoogde hartklop, wat simptome van stres kan vererger.

  • Gereelde beweging:

    • Maak elke dag tyd vir 20 tot 30 minute se matige oefening soos stap, hardloop, joga of swem. Dit stel endorfiene ("gelukhormone") vry en verlaag die vlakke van die streshormoon kortisol.

3. Geestes- en emosionele bestuur

Om jou gedagtes te beheer is net so belangrik soos om die studiemateriaal te ken.

  • Herken en herformuleer negatiewe gedagtes:

    • Kyk uit vir gedagtes soos "ek gaan druip" of "ek weet niks nie" en vervang dit deur realistiese stellings soos "ek het voorberei, ek doen my bes", en "ek hoef nie perfek te wees nie".

    • Fokus op dit wat jy kán beheer (jou voorbereiding en houding), eerder as die uitslag, waaroor jy nie beheer kan hê nie.

  • Asemhalings- en ontspanningstegnieke

    • 4-7-8 Asemhaling: Asem in vir 4 sekondes, hou jou asem in vir 7 sekondes, en blaas stadig uit vir 8 sekondes. Dit aktiveer die parasimpatiese senuweestelsel en kalmeer 'n vinnige hartklop dadelik.

    • Grondingstegniek (5-4-3-2-1): Wanneer jy voel jy begin paniekerig raak, noem 5 dinge wat jy kan sien, 4 wat jy kan voel, 3 wat jy kan hoor, 2 wat jy kan ruik, en 1 wat jy kan proe. Dit bring jou fokus terug na die hier en nou.

  • Stel grense vir sosiale media en vergelykings

    • Vermy gesprekke oor hoeveel ander studente gestudeer het net voor die eksamen. Dit kweek onnodige paniek.

    • Beperk tyd op sosiale media, veral voordat jy gaan slaap en wanneer jy ’n blaaskans neem.

4. Strategieë vir die eksamendag

  • Die oggend voor die eksamen:

    • Eet 'n ligte, voedsame ontbyt.

    • Moenie vinnig deur jou notas blaai net voordat jy by die eksamenlokaal ingaan nie. Dit kan net lei tot paniek en jou laat voel dat jy niks onthou nie.

    • Daag vroegtydig op sodat jy nie hoef te jaag nie.

  • In die eksamenlokaal:

    • Neem 'n paar diep asemteue voordat jy jou vraestel oopmaak.

    • Lees die instruksies en al die vrae aandagtig deur voordat jy begin skryf.

    • Beplan jou tyd: ken tyd aan punte toe per vraag (byvoorbeeld 1 minuut per punt).

    • Begin met die vrae wat jy die beste ken om selfvertroue op te bou.

    • As jy vasbrand of paniekerig raak, sit jou pen neer, sluit jou oë vir 30 sekondes, haal diep asem, en gaan aan na die volgende vraag.

    BRON: GEMINI KI

Asemhalingsoefeninge kan help as as paniek toeslaan.
Asemhalingsoefeninge kan help as as paniek toeslaan.